2025, Pera'da Bir Akşam Vakti
1800’lerin sonunda Pera… Pera öyle bir mahalledir ki herhangi bir güneşli günde bu mahalleye girdiğinizde fakirinden zenginine, Ermenisinden Yahudisine, aydınından taşralısına, batılısından doğulusuna; her türlü insanı burada görebilirsiniz. Burada yaşayan Pera’nın şahsına münhasır editörleri, şairleri, tiyatrocuları, fotoğrafçıları, öğretmenleri ve matbaacıları; her ne kadar birbirinden farklı dünyalara sahip olsalar da meteliğe kurşun atmalarıyla ortak bir kaderi paylaşırlar.
Eğer İstanbul mahallelerinde bir gezintiye çıkmak isterseniz Pera’ya uğramanızı kesinlikle tavsiye ederiz. Bu mahallede “Bu kadarı da olmaz!” dediğiniz her şey bittabi olur. Öyle ki, mahallenin yerlilerinin şaşırma yetileri artık kaybolmuştur. Misal, ahalinin sürekli artan ekmek fiyatlarından dolayı, yasaklandığı için dağıtılamayan dergileri yedikleri rivayet edilmektedir. Neyse ki ekmeğe para ayıramayan ahali; dertlerini Pera'nın meyhanelerinde, rakı masalarında unutur… Şerefe!
Tüm bu hengâmeyi kabul ediyorsanız şayet, sizi bir meyhaneye davet ediyoruz. Bu meyhanede dergisi kapatılmış bir yazar, İstanbul’a evlenmek için gelen bir ağa, evden kovulan bir dişçi, aşığını bekleyen bir delikanlıyı bulacaksınız. Pera’da bir akşam vakti bu meyhanede yaşananlar, İstanbul’un henüz rengini, silüetini ve hatta halklarını büyük ölçüde kaybetmeden önceki bir devrinde geçmektedir. Bu anlattıklarımızın tamamı kurgusal olup birçoğunun yaşanmış olması pek tabi muhtemeldir.
Oyun metni, Boğaziçi Üniversitesi Oyuncuları tarafından Ermeni edebiyatının en önemli isimlerinden olan, Hagop Baronyan’ın ve Yervant Odyan’ın metinleri kullanılarak 2015 yılında kaleme alınmıştır. Oyunumuz, 19. yüzyıl Osmanlısında yaşayan Ermeni halkının toplumsal ve ekonomik koşullarını ele alırken Hagop Baronyan’ın Haşmetlü Dilenciler (Medzabadiv Muratsganner) ve Şark Dişçisi (Adamnapuyjn Arevelyan), Yervant Odyan’ın Zavallı (Zavallın) adlı oyunundan sahnelere yer veriyor.
Eğitim prodüksiyonu sürecinde sahne çalışmalarının yanı sıra 19. yüzyılda Osmanlı ekonomisi ve toplumsal yapısı, 19. yüzyıl Osmanlısında Ermeni Tiyatrosu, Hagop Baronyan’ın hayatı ve eserleri üzerine eğitim araştırma çalışmaları yürütüldü. Bunun yanında Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü (BÜKAK) ile beş hafta boyunca 19. yüzyıl Osmanlı’sında Ermeni kadınlar üzerine okuma tartışmaları yapıldı. Eylül ayında kulübe yeni katılan üyelerin bu başlıklarda tartışma yürütmeleri ve temel oyunculuk eğitimi alarak tiyatro ile tanışmaları hedeflendi.
Bu coğrafyadaki tiyatroyu anlama çabamızda bizlere ilham olan Hagop Baronyan’ın da dediği gibi “Bu oyunun yazılma nedeni bizim yazarlarımızı, editörlerimizi, şairlerimizi ve entelektüellerimizi gözden düşürmek değil, gelecek nesillere bizim zamanımızın yazarlarının ve entelektüellerinin içinde bulunduğu sefil koşulları ve zenginlerimizin edebiyata ve sanata olan hayret verici umursamazlığını tasvir etmektir.”
İyi seyirler!
Metin
Hagop Baronyan – Yervant Odyan
Çeviri
Ayşan Sönmez (Haşmetlü Dilenciler)
Boğos Çalgıcıoğlu (Şark Dişçisi)
Sevan Değirmenciyan (Zavallı)
Kurgu ve Metin Düzenleme
BÜO
Reji
Ayça Zeynep Aslan, Gülsima Uyanık, Sibel Dağaşan, Y. Kağan Çakan
Reji Danışmanları
Cansel Kademli, İlker Ergün, Zeynep Nur Demirağ
Yapım Koordinasyon
Ayça Zeynep Aslan, Ayşe Sude Kaldırımcı, Duru Geriş, Gülsima Uyanık, Hasan Başaran, Nisa Yaşar, Sibel Dağaşan, Y. Kağan Çakan
Dekor – Aksesuar
A. Gediz Karcı, Ayça Zeynep Aslan, Ayşe Sude Kaldırımcı, Duru Geriş, Elif Katkay, Haktan Batuhan Akbulut, Melih Gürkan, Sude Naz Topuz, Yusuf Ensar Ak
Kostüm
Belgin Balım Taştan, Ece Günal, Elif Naz Öksüz, Enes Başoğlu, Esma Ural, Gülsima Uyanık, Nisa Yaşar, Oğuz Deveci, Pelin Metin, Semih Köksal, Y. Kağan Çakan
Işık Tasarım
Ayşenur Özdemir, Enes Kavruk, Eren Kayabaşı, Ferihan Feyza Tulansoy, Güney Yılmaz, Hasan Başaran, Hasan Hüseyin Demirel, M. Emir Türk, Sibel Dağaşan
Vokal Çalıştırıcısı
Hicran Başceyhan
Afiş
Y. Kağan Çakan
Işık ve Ses Uygulama
Eren Kayabaşı, Nisa Yaşar, Sude Naz Topuz, Yusuf Ensar Ak
Oyuncu Kadrosu
A. Gediz Karcı, Ayça Zeynep Aslan, Ayşe Sude Kaldırımcı, Ayşenur Özdemir, Belgin Balım Taştan, Duru Geriş, Ece Günal, Elif Katkay, Elif Naz Öksüz, Enes Başoğlu, Enes Kavruk, Eren Kayabaşı, Esma Ural, Ferihan Feyza Tulansoy, Gülsima Uyanık, Güney Yılmaz, Haktan Batuhan Akbulut, Hasan Başaran, Hasan Hüseyin Demirel, M. Emir Türk, Melih Gürkan, Nisa Yaşar, Oğuz Deveci, Pelin Metin, Semih Köksal, Sibel Dağaşan, Sude Naz Topuz, Y. Kağan Çakan, Yusuf Ensar Ak
İcra Edilen Şarkılar
Kele Nazo, kaynak: Onnik Dinkjian
Hey Jan Ghapama, kaynak: Harout Pampoukjian
Madagh Hokoot, kaynak: Onnik Dinkjian
Ambi Dagits, kaynak: Najda Demircioğlu
Aman Ağavni, kaynak: Group Knar
Oyunculuk ve reji çalışmalarına verdikleri destekten dolayı,
Büşra Karpuz'a, Duygu Dalyanoğlu'na, Maral Çankaya'ya, Mehmet Can Engül'e, Türkü Su Sakarya'ya
Arkaplan çalışmalarına verdikleri destekten dolayı,
Alişan Akpınar'a, Boğos Çalgıcıoğlu'na, Fırat Güllü'ye, Nesim Ovadya İzrail'e
Katkılarından dolayı,
Danışman hocamız Dr. Esra Dicle Başbuğ’a, Öğrenci Faaliyetleri Koordinatörlüğü ve Kültür Birimi çalışanlarına, BÜ Satın Alma Birimi çalışanlarına, ÖFB Bina Amirleri Cemal Akdağ'a ve Ümran Talıç'a, Kulüpler Arası Kurul’a ve tüm BÜ emekçilerine
Teşekkür ederiz.